De halsketting – Cato Frederiks

9200000061371877

rating 3 vd 5 - Willemijn

Voor haar verjaardag krijgt de 21-eeuwse Lara een halsketting. Als ze die avond met de hanger om haar hals in slaap valt, gebeurt er iets vreemds. Als ze haar ogen opent, is ze niet langer meer in haar eigen kamer, noch in haar eigen tijd. De ketting heeft haar meegevoerd naar een verlaten bos in de middeleeuwen. Lara ontdekt dat het geen toeval is dat juist zij de ketting gekregen heeft. Haar ouders blijken vervloekt te zijn. Alleen zij heeft de mogelijkheid om deze vloek op te lossen en daardoor terug te keren naar huis. Maar dat blijkt zo gemakkelijk nog niet. Het leven in de middeleeuwen is hard. De vraag is of het haar lukt om terug te keren naar haar eigen tijd.


 

Cato Frederiks debuteert met De halsketting. Normaal ben ik niet zo weg van Nederlandse debuten, maar dit keer wilde ik een debuut wel heel graag lezen. Waarom? Om twee redenen: 1. Er stond in het persbericht ‘Voor de fans van Stravaganza’. 2. Het speelt zich af in de middeleeuwen (1227). That’s my kinda shit! Ik houd van Stravaganza en ik houd van de middeleeuwen. Ik ga niet niks voor niks de master Kunstgeschiedenis (Oude kunst) doen. De middeleeuwen is echt mijn territorium: ik vind het geweldig als boeken zich daar afspelen, omdat ik zelf zo veel weet over dit tijdperk. Genoeg redenen dus om in De halsketting te beginnen.

De halsketting viel bij mij op de mat en letterlijk 5 minuten later zat ik er al in te lezen met een reep chocola. Ik kon niet wachten. Ik was intens benieuwd naar Cato’s schrijfstijl en verhaal. Laat ik als eerste zeggen dat je De halsketting binnen 1,5 uur uit hebt. Het zijn maar 180 bladzijdes en de bladspiegel is erg vergroot: de letters zijn mega! Op ten duur heb ik serieus het boek een halve meter van me afgehouden, zodat het prettiger las. Ik snap dat de uitgeverij daarvoor gekozen heeft om het boek zo meer body te geven, maar ik vond het onprettig. Ten tweede wil ik zeggen dat ik de kaft van De halsketting heel erg mooi vind! Meestal hebben Nederlandse debuten zo’n aftandse cover dat schreeuwt ‘GOEDKOPE PHOTOSHOP!!’. Dat heeft De halsketting helemaal niet. Ik vond deze mooi!

Nu ik de uiterlijkheden van dit boek heb besproken, wil ik graag overgaan op de inhoud. En tja, dat was inderdaad duidelijk debuut-achtig: veel taalfouten (een veel voorkomende fout die ik steeds zag, was beiden i.p.v. beide), leestekens waren soms verkeerd neergezet en Cato heeft soms moeite met het gebruik van de verleden tijd (‘Lara droomde vreemd deze nacht.’ Ik vind dat heel gek staan. Het is in verleden tijd geschreven, dus het is niet ‘deze nacht’, want dat impliceert een toekomstige tijd of een heden. Het moet dus volgens mij ‘Lara droomde vreemd die nacht’ zijn). Echter, daar kun je Cato niet te hard op aan pakken, want het is haar debuut die ze heeft uitgeven bij een kleine uitgeverij. Zij hebben niet zo veel tijd en budget om een boek volledig uit te pluizen. Echter, Cato moet wel haar schrijfstijl polijsten. Ze schrijft erg herhalend: informatie die wij al weten, blijft ze herhalen in stukken die daarna komen. Zo vertelt Lara wel vijf keer dat ze vaderloos is.
Cato is dus duidelijk een beginnende schrijver, maar je kunt wel merken dat ze potentie heeft! Ze schrijft erg beeldend en ik had totaal geen moeite om Lara voor me te zien. Erg knap, want daar vallen debutanten eigenlijk vrijwel altijd over – de magie van het verbeelden. Cato deed dat juist erg goed. Ze heeft goed oog voor de setting en wat er gebeurt. Helaas propt Cato je als lezer vol met overbodige informatie – Cato schrijft álles op wat het hoofdpersonage doet. Ze beschrijft elke handeling. Een voorbeeld uit het boek: “De nagellakpotjes borg ze op in haar kast, de oorbellen legde ze in een laatje. Het schetsblok, de potloden en de tekentablet belandden op haar bureau. Voordat ze de make-up van haar gezicht haalde en een snelle douche ging nemen, zette ze de houten doos met de ketting ook terug op haar bureau.” Dit is zulke onnodige informatie. Je hebt er als lezers helemaal niks aan. Schrijf gewoon ‘Lara ruimde alles op en ging slapen’ op. De schrijfstijl mag dus wat mij betreft scherper en bondiger.

Ik vond het verhaal van De halsketting vermakelijk. Echter, ik vind het geen volwaardig verhaal. Het heeft niet dezelfde body en hetzelfde gewicht als bijvoorbeeld Stravaganza. Er gebeurt eigenlijk vrij weinig en het plot vond ik erg matig. Daarbij was het voorspelbaar en gingen alle gebeurtenissen te snel. De halsketting is een verhaal wat je vertelt bij een kampvuur: kort maar interessant. Misschien klonk dit allemaal erg negatief, dus ik wil duidelijk aangeven dat ik wél genoten heb van De halsketting. Het is alleen een korte snack voor tussendoor dat licht verteerbaar is.

Dat gezegd hebbende wil mijn specialist der middeleeuwen-hart ook graag nog wat zeggen- en dit gaat heel kritisch en pijnlijk zijn :  Cato heeft zich schuldig gemaakt aan ernstige historische fouten. En dat reken ik haar wél af. Ik zal er een paar noemen:

  1. Lara komt in een houten blokhut terecht. Cato beschrijft hoe daar een vuur brandt in een haard. Even serieus..?? Een háárd in een hóúten blokhut? Dat kan écht niet. Bovendien hadden ze toen nog geen haarden in huizen van minder bedeelden: een vuurtje werd gewoon midden in de woonkamer aangestoken, zonder afvoersysteem (als ze überhaupt wel een woonkamer hadden!). Een afvoersysteem was altijd van steen en dat was heel erg duur. Alleen kastelen hadden meestal maar één enkele haard in het hele huishouden. Zo exclusief was het dus.
  2. ‘Ik heb wel een bed voor je, Lara’ zegt iemand tegen Lara in het boek. Oei, dacht ik toen. Cato heeft zich niet verdiept in woordgebruik van de middeleeuwer. Namelijk, wat wij tegenwoordig een ‘bed’ noemen (het meubel dus waar je in slaapt + dekens + kussen + matras), betekende vroeger simpel weg ‘dekbed’, dus echt alleen het laken. En lakens waren in die tijd extreem duur en exclusief. De vrouw die het tegen Lara zegt is een boerin, dus die heeft zeker geen ‘bed’ (= dus dekbed) voor haar. Cato had het woord ‘ledikant’ (dat is een duur ‘bed’, of te wel, een groot bed meubel) of ‘bedstede’ moeten gebruiken. Ik snap dat Cato dit niet heeft geweten, omdat dit hele specifieke informatie is die eigenlijk niemand weet (ik weet het ook alleen maar omdat ik een vak ‘Inventarisatie van de middeleeuwen’ heb gevolgd). Maar het neemt niet weg dat ze zich er in had kunnen verdiepen.
  3. Lara is op een gegeven moment in de kerk. Hierin ziet ze een prachtig altaar en glas-in-loodramen. Dit kan Lara helaas, historisch gezien, niet gezien hebben – ze leeft in 1227, een tijdperk van romaanse kerken in Nederland. Deze kerken zijn juist heel donker en met kleine ramen. De grootse katholieke kathedralen die Cato voor ogen ziet, werden toen pas gebouwd (denk aan de Dom in Utrecht) en het zou nog eeuwen duren voordat die af zouden zijn. Een glorieuze kathedraal kan ze dus niet gezien hebben.
  4. Wat ik de allerergste fout vond, is de volgende: Lara maakt een heksenvervolging mee (inclusief brandstapel). Dit is echt de allergrootste onzin die ik gelezen heb in dit boek. Heksenvervolging kwam pas op ná 1450. Dik twee eeuwen later dus. Dit kun je gewoon letterlijk vinden op wikipedia… Ik neem dus aan dat Cato 0,0 onderzoek gedaan heeft voordat ze dit boek ging schrijven. Ik werd zelfs een beetje boos van deze fout, omdat Cato de grootste algemene fout maakt waar bijna iedereen zich schuldig aan maakt: denken dat de middeleeuwen één tijdperk is waarin alles hetzelfde is, er geen ontwikkelingen zijn, alles bruin, zwart en duister is, en de achtste eeuw niet verschilt van de vijftiende. Dit is echt zo’n onzin. Elke eeuw is anders. Elke decennia is uniek. De middeleeuwen is geen zwart tijdperk van stilstaande ontwikkeling – de middeleeuwen is 1000 jaar van ontwikkeling en verandering. Een bruisende tijd vol afwisselingen! Had je verdiept Cato, had je verdiept! Ga niet over een tijd schrijven als je ‘m niet eens kunt onderscheiden van een andere eeuw..

 

Wellicht vinden jullie mij een zeurpiet, maar ik vind ‘aannemelijkheid’ en ‘realiteit’ erg belangrijk in boeken, zeker als je expliciet de tijd vermeld. Nogmaals, Cato is een debutant, dus het vak van het schrijven is ze nog aan het aftasten. Ik weet zeker dat Cato het er goed van af gaat brengen: ze heeft een vertellershart die heel krachtig slaat. Echter, ze moet haar pen slijpen en onderzoek doen naar het tijdperk. Dan komt alles vast goed! Ik geef De halsketting dus drie sterren, omdat ik het beoordeel tegenover andere debuten. Als je het dan vergelijkt, is De halsketting een prima debuut!

One thought on “De halsketting – Cato Frederiks

Comments are closed.